تاريخ عالمآراي عباسي
توسط: اسکندر بيک منشي ترکمان فراهي (۹۶۸- پس از ۱۰۴۳ ق)
آغاز: بعد از حمد و سپاس خالق آسمان و زمين [...]
پایان:
توضیحات: «عالم آراي عباسي» تاريخ پادشاهان صفوي از زمان «شاه اسماعيل يکم» تا پايان پادشاهي «شاه عباس اول» است. اين کتاب را يکي از دبيران دربار «شاه عباس اول» صفوي نوشته است. «اسکندر بيک» خود شاهد عيني بسياري از وقايع زمان «شاه اسماعيل دوم» تا انتهاي سلطنت «شاه عباس اول» بوده است. وي به خاطر شغلش در برخي از اين وقايع دخيل بوده است. او بخشهاي مربوط به سلطنت «شاه اسماعيل اول» تا انتهاي سلطنت «شاه طهماسب اول» به صورت مختصر؛ و وقايع پسازآن را به صورت مشروح ثبت کرده است. وقايع زمان شاهعباس اول نيز مفصلاً و به ترتيب سال نوشته شدهاند. نويسنده تلاش کرده در مورد روايت رخدادها بيطرفي و واقع نگري را رعايت کند اما نميتوان تأثير برخي ملاحظات سياسي را در نقل وقايع ناديده گرفت. اين کتاب در کل مهمترين سند تاريخي دوران شاه عباس يکم و پنج سال ابتداي سلطنت «شاه صفي» محسوب ميگردد. عالمآراي عباسي به نثري ساده و محکم نوشته شده است و از مهمترين و بهترين کتابهاي تاريخي ايران محسوب ميشود. به طور نمونه در اين کتاب واقعة فتح «هرموز» چنين آمده است: «از فتوحات که درين سنه مبارکه مطابق احدي و ثلثين و الف (۱۰۳۱ ق.) به نيروي اقبال قرين حال اولياء دولت بيزوال گرديد، فتح و تسخير بلده هرموز است که به سعي «امام قليخان» اميرالامراء فارس به وقوع پيوست [...] و در سال گذشته اشعاري شد که بنا بر ظهور بيادبيهاي «فرنگيه پرتکاليه» مقيم آنجا. اميرالامراء مذکور لشکر به تأديب ايشان فرستاده خود نيز متعاقب رفت.» اين نسخه کامل است ولي بعضي از برگهاي آن را موريانه خورده است.
تعداد صفحات: 272
تعداد سطر:
نوع زبان: فارسي
تاریخ کتابت: نامشخص
کاتب: ناشناس